ترجمه‌ی شعر و متن ادبی: چطور از «دقیق اما بی‌روح» فراتر برویم؟

مدتی است روی ترجمه‌ی چند شعر معاصر انگلیسی به فارسی کار می‌کنم و از هوش مصنوعی به‌عنوان همکار استفاده می‌کنم. تجربه‌ام تا اینجا: ترجمه‌ها از نظر معنایی دقیق‌اند، اما «شعر» نیستند — وزن درونی، طنین کلمه‌ها و آن فشردگی ادبی در ترجمه گم می‌شود. چیزهایی که امتحان کرده‌ام: • دادن نقش «مترجم ادبی باتجربه» — کمی بهتر شد ولی همچنان خروجی محتاط و لفظ‌به‌لفظ است. • درخواست چند نسخه (وفادار / آزاد / بازسرایی) — نسخه‌ی «بازسرایی» گاهی جرقه‌های خوبی دارد اما از متن اصلی زیادی دور می‌شود. • درخواست توضیح انتخاب‌ها — جالب است ولی خود ترجمه را بهتر نمی‌کند. چند سؤال از دوستان اهل ادبیات: ۱) آیا کسی با دادن نمونه (مثلاً دو سه ترجمه‌ی درخشان از مترجمان بزرگ به‌عنوان الگوی سبک) نتیجه‌ی بهتری گرفته؟ ۲) آیا مدل‌های استدلالی در شعر بهترند یا فرقی ندارد؟ حدسم این است که «فکر طولانی» لزوماً «حس بهتر» نمی‌سازد، ولی داده‌ای ندارم. ۳) روش رفت‌وبرگشتی چطور؟ مثلاً اول ترجمه‌ی تحت‌اللفظی + یادداشت درباره‌ی صنایع ادبی بخواهم، بعد در پیام دوم بازسرایی بر اساس همان یادداشت‌ها؟ تجربه‌های واقعی‌تان — حتی شکست‌ها — برایم ارزشمند است.